ประวัติความเป็นมาของโยคะ

โยคะภูมิปัญญาของคนอินเดียโบราณ   ถือกำเนิดมาประมาณ 5,000 ปี ดินแดนแห่งชมพูทวีป ซึ่งเป็นแหล่งอารยธรรมและเป็นแหล่งกำเนิดความรู้ในศาสนาต่างๆ ที่เจริญมากที่สุดแห่งหนึ่งของโลก  โยคะ เกี่ยวข้องและเชื่อมโยงกับหลักปรัชญาและศาสนาฮินดูอย่างแนบแน่น โดยมีแนวคิดหลักในการดำเนินชีวิต ที่ค้นหาการบรรลุแจ้งในสัจธรรม (ความเป็นจริง ความมีอยู่จริง) เพื่อนำไปสู่ความสุขอันแท้จริงของชีวิต

เริ่มจากประวัติโดยสังเขป:-

ยุคดั้งเดิม (Classic) ประมาณ 5,000 ปี
พบหลักฐานโบราณคดีที่เก่าแก่ที่สุด ในผนังถ้ำ ทางตอนเหนือของประเทศอินเดียมาตั้งแต่ยุคอารยธรรมลุ่มแม่น้ำสินธุ    เป็นภาพประทับบนหินที่แสดงท่าโยคะ ฝึกสมาธิ
บุคคลที่ก่อกำเนิดโยคะหรือที่เรียกว่า “บิดาแห่งโยคะ” คือท่านมหาฤาษีปตัญชลี ท่านได้เขียนคัมภีร์โบราณเล่มแรก ชื่อคัมภีร์โยคะสูตร (เนื้อหาไม่มีการฝึกกาย มีแต่เรื่องทฤษฎีของสมาธิ ผลที่ได้รับ    และการนำไปสู่การหลุดพ้น

ยุคกลาง (Medieval) ค.ศ.700 – 1200
เป็นยุคที่ถกเถียงกันในแนวคิด หลักปรัชญาและ ความเชื่ออันหลากหลาย  จากยุคปรัชญา เวทานตะ (Vedanta)สู่อีกแนวคิดหนึ่งเรียกว่า “ตันตระ” จากตันตระ พัฒนาเป็น “หฐโยคะ”ซึ่งกล่าวถึง การฝึกกายและฝึกลมหายใจของตน เพื่อปลุกพลังงานในร่างกายให้ตื่นตัวสูงขึ้น นำไปสู่สมาธิ     “หฐโยคะ” เชื่อว่าในร่างกายมนุษย์ มีพลังงานที่เรียกว่า “ปราณ” (Prana) พลังที่เรามองไม่เห็น พลังที่เราอาจจะรู้สึกได้ด้วยตัวของเราเองเมื่อเราฝึกมาระดับหนึ่ง   พลังปราณนี้จะไหลเวียนตามช่องคลอง  ที่เรียกว่า “นาดี” (ช่องทางเดินในช่องท้อง) หมายถึง  พลังจากจักกระที่ก้นกบสู่จักกระที่ศีรษะ ซึ่งมีประมาณ 72,000 นาดี ในร่างกายมนุษย์   และมี “นาดี” 3 เส้นหลัก คือ สุชุมนา อิด้า และ ปิงคลา จุดที่ตัดกันระหว่าง 3 เส้นหลักนี้  เรียกว่า “จักกระ”

ยุคใหม่ (Modern)
ก่อนเข้าสู่ยุคใหม่  เป็นช่วงยุคมืดของประเทศอินเดีย เนื่องจากผ่านเหตุการณ์ไม่สงบภายในประเทศ   ศิลปวิทยาการต่างๆไม่ได้รับการฟื้นฟู โดยอินเดียถูกรุกรานจากพวกมุสลิม และตกเป็นอาณานิคมอยู่ภายใต้การปกครองของมุสลิมนานถึง 300 ปี   ต่อมาอินเดียตกเป็นอาณานิคมของประเทศอังกฤษอีก 150 ปี
จากแรงกดดันมานาน ผู้นำกลุ่มหรือนักคิดชาวอินเดีย เริ่มฟื้นฟูภูมิปัญญาดั้งเดิม โยคะจึงได้เข้ามามีบทบาท เพื่อปลุกพลังประชาชนและสร้างพลังให้ชาวอินเดียลุกขึ้นต่อต้านผู้บุกรุกด้วย วิธิ ”อหิงสา”   ในยุคนี้เอง ประมาณปีค.ศ. 1920 ซึ่งเป็นยุคใหม่ของโยคะ  โยคะเริ่มเผยแพร่จนเป็นที่รู้จักของชาวโลก โดยเฉพาะอย่างยิ่งชาวตะวันตก ได้ให้ความสนใจเป็นพิเศษและเริ่มเผยแพร่ออกนอกประเทศอินเดีย

ยุคปัจจุบันหรือยุคร่วมสมัย (Contemporary)
จวบจนอินเดียได้รับเอกราช เมื่อปีค.ศ.1945 โยคะเริ่มมีบทบาทในภาครัฐบาลมากขึ้นตามลำดับ  จนกระทั่งปัจจุบัน ถือเป็นหนึ่งในการพัฒนาสังคม  กระทรวงพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ได้บรรจุหลักสูตรการเรียนการสอนในโรงเรียนและมหาวิทยาลัย    ตลอดจนกระทรวงสาธารณสุขและสวัสดิการครอบครัว โดยกรมระบบการแพทย์อินเดีย   ได้นำมาเป็นส่วนหนึ่งในการฟื้นฟูผู้ป่วย

หมายเหตุ : ข้อมูลเรียบเรียงจากชั้นเรียนหลักสูตรอบรมครูโยคะ สถาบันโยคะวิชาการ