Gan cao (Licorice and Its Component Glycyrrhizin)

Gan Cao หรือชเอมเทศ เป็นสมุนไพรในกลุ่มบำรุงชี่ มีสรรพคุณเป็นกลาง มีรสหวาน ใช้บำรุงชี่ของม้าม ขับความร้อน กำจัดพิษ ช่วยประสานการทำงานของกระเพาะอาหาร ในทางคลีนิคใช้รักษา อาการบวม ถ่ายเหลว กระหายน้ำ ไอ ใจสั่น ทางเภสัชวิทยาพบว่า มีฤทธิ์ลดอาการอักเสบลดบวมมีฤทธิ์คล้ายๆฮอร์โมนคอร์ติโคสเตอร์รอยด์ 
(corticosteroid hormone)

สาร glycyrrhizin  ในชะเอมเทศถูกกล่าวถึงบ่อยในเอกสารการแพทย์จีน ว่าถูกนำมาใช้รักษาอาการตับอักเสบ บี ชะเอมเทศถูกนำมาเป็นส่วนประกอบของยามาตั้งแต่ครั้งโบราณมาจนถึงปัจจุบัน  มีสรรพคุณช่วยลดอาการอักเสบ สารบางชนิดในชะเอมเทศยังถูกนำมาทำเป็นยาแผนปัจจุบันเพื่อใช้รักษาผู้ป่วยกระเพาะอาหารอักเสบ สาร glycyrrhizin ถูกนำมาปรุงใช้รักษาโรคผิวหนังอักเสบและเป็นแผล ในห้องทดลองพบว่ามีสรรพคุณต้านไวรัส HIV ไม่ให้เข้าไปสู่ภายในเซลได้ เนื่องจากการมีกลิ่นรสที่ดีจึงถูกนำมาทำเป็นสารปรุงแต่งรสและกลิ่นจำหน่ายในสหรัฐฯ  ชะเอมเทศในปริมาณที่สูงไปเพิ่มการหลั่งของฮอร์โมน aldosterone ทำให้มีอาการบวมได้ สำหรับปริมาณการใช้ในการรักษาตับอักเสบไม่ได้ใช้ปริมาณยาที่สูง จึงไม่ทำให้เกิดอาการบวม

Wu Wei Zi (Schizandra and Its Component Schizandrin)

Wu Wei Zi ถูกนำมาใช้ร่วมกับชะเอมเทศ (licorice) ในการบำรุงชี่ และใช้ร่วมกับ Nu Zhen Zi (ligustrum) ในการบำรุงหยิน มีสรรพคุณอุ่น รสเปรี้ยว ถูกนำมาใช้บำรุงไต ควบคุมการถ่ายเหลว ระงับอาการไอ ช่วยสร้างและขับน้ำลาย ในขนาดของยาที่สูงขึ้น จะมีสรรพคุณช่วยเสริมชี่และบำรุงหยิน นำมาใช้รักษาอาการเหนื่อยเพลียง่าย ความจำไม่ดี หิวน้ำบ่อย เหงื่อออกเอง ไอ ทางด้านเภสัชวิทยาพบว่าไปออกฤทธิ์ที่ต่อมหมวกไต (adrenal gland) ช่วยขับน้ำดี และลดระดับเอนไซม์ตับให้น้อยลง

สมุนไพร Wu Wei Zi หรือ Schizandra เป็นสมุนไพรจากพืช Schizandra sinensis พบว่ามีสารบางชนิดเช่น schizandrin หรือ lignan สามารถลดระดับของเอนไซม์ ALT และ AP ในผู้ป่วยตับอักเสบได้  อย่างไรตามการหยุดสมุนไพรดังกล่าว มีผลทำให้ระดับเอนไซม์ดังกล่าว กลับสูงขึ้นมาใหม่ได้

สารสกัดจาก schizandra ถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลายทั้งในประเทศจีนและสหรัฐฯ ในรูปแบบของอาหารเสริมและยาบำรุง ในจีนถูกนำมาใช้ในการรักษาอาการหอบหืด ความจำไม่ดี อ่อนเพลียง่าย ระบบทางเดินอาหารผิดปกติ เบาหวาน และตับอักเสบ มีฤทธิ์ช่วยการทำงานของต่อมหมวกไต (adrenal gland) ในการศึกษาทางคลีนิคในผู้ป่วยตับอักเสบที่ตายังไม่เหลือง เมื่อให้ในในรูปผงสมุนไพรขนาด 3 กรัมต่อวัน สามารถเห็นการตอบสนองทำให้อาการดีขึ้นถึง 65%  มีรายงานว่าประสิทธิภาพของ schizadra หรือ สาร lignans ให้ผลและมีประสิทธิภาพในการลดระดับของเอนไซม์ของตับได้ดี แต่มีข้อเสียคือระดับเอนไซม์กลับสู่ระดับเดิมได้ง่ายเมื่อหยุดใช้ จึงควรพิจารณาใช้สมุนไพรตัวนี้ร่วมกับสมุนไพรตัวอื่น เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการรักษาและลดอัตราการคืนสภาพเดิม

Dan Shen (Salvia and Its Components the Tanshinones)

Dan Dhen เป็นสมุนไพรใช้ในการรักษาอาการติดขัดของเลือด มีสรรพคุณเย็น รสขม มีฤทธิ์สลายการติดขัดของเลือด ช่วยขับความร้อนจากเลือด บำรุงเลือดช่วยลดอาการหงุดหงิด ทางเภสัชวิทยาพบว่ามีฤทธิ์ไปช่วยขยายเส้นเลือดฝอย ช่วยให้การหมุนเวียนของเลือดในตับดีขึ้น

Dan Shen หรือ salvia เป็นสมุนไพรที่มีการนำมาใช้กันบ่อย ถูกนำมาใช้รักษาอาการเจ็บป่วยต่างๆ มักจะนำมาใช้ในแบบสมุนไพรมากกว่าที่จะนำเอาสารที่สกัดแล้วมาใช้ องค์ประกอบหลักได้แก่ tanshinones ซึ่งเป็นสารชนิดหนึ่งของ naphthaquinone ถูกนำมาใช้ในประเทศจีนในรูปแบบของอาหารเสริม การรับประทานบ่อยๆช่วยให้ระบบการสูบฉีดโลหิตทำงานดีขึ้น และยังช่วยชะลอความชราได้ด้วย สรรพคุณสำคัญ2 ด้าน ที่ช่วยรักษาอาการตับอักเสบได้ คือไปช่วยให้ระบบการหมุนเวียนโลหิตที่ตับดีขึ้น (capillary bed microcirculation) และไปช่วยยับยั้งการสร้างสาร fibrinogen และช่วยการดูดซึมเยื่อผังผืดในตับกลับคืนกระแสเลือด (resoption of fibrous plaques) จึงทำให้ Dan Shen ถูกนำมาใช้รักษาอาการตับแข็ง (cirrhosis) กันมาก ถูกนำมาใช้ทั้งในรูปของสมุนไพรเดี่ยว หรือนำมาปรุงเป็นสูตรตำรายา เพื่อให้ได้ผลสูงสุดได้เช่นเดียวกัน

Hu Zhang (Polygonum and Its Anthraquinone Components)

เป็นสมุนไพรใช้สำหรับการรักษาอาการร้อนจากพิษ (toxic heat syndrome)   มีสรรพคุณเย็น          รสขม เผ็ดและเปรี้ยว มีฤทธิ์ขับร้อน ขับพิษ สลายการคั่งของเลือด ช่วยลดบวม ในทางเภสัชวิทยา พบว่ามีสรรพคุณทำลายเชื้อแบคทีเรีย และไวรัสได้ด้วย

Hu Zhang ประกอบด้วยสาร anthraquinones เป็นหลัก และสารอื่นๆเช่น resveratrol และ stilbene นำมาใช้ได้ทั้งเป็นสมุนไพรเดี่ยว หรือนำมาใช้ปรุงเป็นสูตรตำรับยาก็ได้เช่นกัน เหมาะกับการรักษาผู้ป่วยตับอักเสบทั้งชนิดฉับพลันและเรื้อรัง แต่มักจะให้ผลดีกว่าในกลุ่มเฉียบพลัน เป็นสมุนไพรชนิดที่ใช้รักษาไวรัสแบบครอบจักรวาล มีสรรพคุณช่วยป้องกันการเกิด lipid peroxidation ดังนั้นจึงช่วยป้องกันการเสื่อมของเซลตับได้ มีสรรพคุณช่วยการแบ่งตัวของเซลตับ ช่วยการสังเคราะห์ RNA และมีสรรพคุณช่วยการไหลเวียนของโลหิตเหมือนของ Dan Shen ด้วย

Yu Jin (Curcuma and Its Essential Oil Components)

Yu Jin เป็นสมุนไพรช่วยรักษาอาการติดขัดของชี่ มีสรรพคุณเป็นยาเย็น รสขม เผ็ด มีฤทธิ์ช่วยสลายการติดขัดของชี่ ช่วยขับเลือดที่คั่ง ช่วยระงับปวด ใช้รักษาผู้ที่มีอาการตาเหลือง ปวดที่บริเวณตับ ทางด้านเภสัชวิทยาพบว่ามีฤทธิ์ช่วยกระตุ้นการหลั่งของน้ำย่อยจากกระเพาะอาหาร ขับน้ำดี ช่วยการย่อยอาหาร ทำให้เจริญอาหาร

Yu Jin เป็นสมุนไพรชนิดหนึ่งในสามของ Curcuma หรือขมิ้นชัน (อีก 2 ชนิดได้แก่ Huang Jiang หรือ turmeric และ Ezhu หรือ zedoaria) ประกอบไปด้วยน้ำมัน essential oil ทีช่วยจัดปรับระดับไขมันในโลหิตและช่วยเรื่องการติดเชื้อไวรัสในตับด้วย มีสรรพคุณช่วยกระตุ้นการขับน้ำดีให้ออกมา สาร curcumin อยู่ในระหว่างการศึกษาถึงผลการรักษาเชื้อ HIV ที่ไปบล็อกส่วนของ LTR ในระหว่างการแบ่งตัวของเซล ซึ่งเป็นสรรพคุณที่คล้ายคลึงกับการไปยับยั้งไวรัส และช่วยป้องกันการสร้างเซลมะเร็ง และยังมีคุณสมบัติเป็นสารช่วยต้านการอักเสบ (anti inflammatory) อีกด้วย

Nu Zhen Zi เป็นสมุนไพรใช้รักษาอาการหยินพร่อง มีสรรพคุณเป็นกลาง มีรสขม นำมาใช้รักษาอาการร้อนจากหยินพร่อง มีอาการไม่มีแรงที่ขาและหลัง นอนไม่หลับ ทางเภสัชวิทยาพบว่ามีฤทธิ์ช่วยเพิ่มภูมิคุ้มกันโรค และช่วยป้องกันการทำลายเซลตับ

ส่วนประกอบที่สำคัญได้แก่น้ำมัน oleanolic acid เป็นสารที่มีความสำคัญช่วยรักษาอาการของโรคตับได้ ใช้ได้ทั้งในผู้ป่วยตับอักเสบชนิดเฉียบพลันและชนิดเรื้อรัง มีสรรพคุณช่วยเสริมภูมิคุ้มกันของร่างกาย และช่วยรักษาอาการที่เม็ดเลือดขาวลดจำนวนลง (leukopenia) ใช้กันในประเทศสหรัฐฯ ในรูปของอาหารเสริมเพื่อเสริมภูมิคุ้มกันของร่างกายเช่นเดียวกัน 

Bai Zhu (Atractylodes and Its Component)

Bai Zhu หรือ Atractylodes เป็นสมุนไพรที่อยู่ในกลุ่มบำรุงชี่ ช่วยกำจัดความชื้นได้ มีสรรพคุณอุ่น รสหวาน ขมเล็กน้อย มีกลิ่นหอม นำมาใช้บำรุงชี่ของม้าม ขจัดความชื้น ประสานการทำงานของกระเพาะอาหารและม้าม ใช้รักษาอาการอ่อนเพลีย เบื่ออาหาร ถ่ายเหลว  บวม เหงื่อออกมาก อาเจียน เวียนศีรษะ ทางเภสัชวิทยาพบว่ามีฤทธิ์สร้างภูมิคุ้มกันร่างกาย ช่วยป้องกันการทำลายเซลตับ และมีคุณสมบัติต้านการแข็งตัวของเลือด (anticoagulant)

เป็นสมุนไพรที่รู้จักและนิยมกันมากในกลุ่มนักสมุนไพรตะวันตกมากกว่า ประกอบด้วยสาร silymarin ซึ่งเป็นสาร flavonoid ชนิดซับซ้อน นิยมใช้ในการรักษาโรคตับ นำมาใช้ป้องกันการทำลายของเซลตับ และนำมาใช้กันในระยะแรกของผู้ป่วยจากเห็ดเป็นพิษ (poisonous mushroom) ไปช่วยป้องกันการทำลายของเซลตับอย่างได้ผล ยังไม่ทราบแน่ชัดว่าสาร silymarin ไปช่วยรักษาอาการยับอักเสบได้อย่างไร สารสกัด silybum (สาร silymarin) เป็นสารสกัดในรูปแบบอาหารเสริมที่จำหน่ายในประเทศสหรัฐฯ อย่างแพร่ หลาย ส่วนในยุโรปจำหน่ายในชื่อการค้า Legalon สำหรับใช้รักษาโรคตับ